ประสบการณ์ฮิพนาโกกิ๊ก

โดยพลันชั่วเสี้ยววินาทีก่อนที่คนเราจะหลับ และหลังจากการตื่นในช่วงเวลาเล็กๆที่เรียกว่าระยะงัวเงีย สภาพจิตใจเราตกอยู่ในภาวะอันเปราะบางอ่อนไหวอย่างประหลาดด้วยอาการประสาทหลอน (Hallucination) อย่างัดเจนมาก ทั้งประสาทหลอนทางหูหรือประสาทหลอนทางตา เช่น ได้ยินเสียงนกร้องทั้งๆที่ไม่มีนก (เพราะนอนในห้องปรับอากาศที่ปิดมิดชิด) หรือเห็นภาพคนทั้งๆที่ไม่มีคน และภาพที่เห็นรู้จักกันดีก็คือภาพร่างเงาของผีรูปลักษณะต่างๆ ปรากฏที่ปลายเตียง!

อาการประสาทหลอนเหล่านั้นเป็นธรรมชาติ ย้ำว่าเป็นธรรมชาติเรียกกันว่าประสบการณ์ถูกสะกดจิตหรือฮิพนาโกกิ๊ก (Hypnagogic Experiences) ซึ่งคนจำนวนไม่น้อยเคยประสบมา และนำมาผูกร้อยเล่าเป็นเรื่องราวสะเทือนขัวญเสมอ และมักจบลงด้วยข้อสรุปว่าเฮี้ยน เจ้าที่เฮี้ยนหรือถูกผีหลอก!

บางคนไปไกลกว่านั้น เช่น รู้สึกตัวอย่างแจ่มชัด ว่าลุกขึ้นจากเตียงเดินฝ่าประตูออกไปริมระเบียง และเมื่อกลับเข้ามาก็ยังเห็นร่างของตนหลับสบายอยู่ ซึ่งเมื่อจิต (Soul) กลับคืนสู่ร่าง (body) ก็ตกใจตื่นพอดี

ประสบการณ์ฮิพนาโกกีฏมิใช่เกิดในอาการประสาทหลอนเท่านั้น แต่เกิดในรูปแบบของการเห็นภาพหลอน (Illusion) ได้ด้วย คือมีวัตถุให้เห็นจริง แต่เห็นผิดไป เช่น เห็นเชือกเป็นงู หรือเห็นขอบม่านเป็นชายประโปรงหญิงสาว เป็นต้น

ประสบการณ์เหล่านี้มักเกิดขึ้นในช่วงเวลาที่เราเหนื่อยหน่ายทั้งกายและใจในดีกรีที่สูงมากระดับละเหี่ยใจ (Fatigued) หรืออดนอนยาวนานหรือนอนนานแบบ ริพ แวน วิงเคิล

เรามักได้ยินประสบการณ์ทำนองนี้เสมอ จากการประชุมชนิดต่างๆตามโรงแรม ซึ่งนักประชุมเหล่านั้นอาจทุ่มเทหรือระดมสมองอย่างมากกับการประชุม จนอ่อนเพลียละเหี่ยใจได้ และเกิดประสบการณ์ฮิพนาโกกิ๊กขึ้นหรือเกิดจากการรอนแรมไปอาศัยนอนในที่ไม่คุ้นเคยก็มี

นักจิตวิทยาชาวอังกฤษผู้หนึ่งชื่อ เฟรเดอริก ไมเออร์ (FrederickMyur) เป็นผู้ใช้คำฮิพนาโกกิ๊กเป็นคนแรก และนำไปสู่คำอธิบายเรื่องผีๆหรืออาการหลับประหลาดๆในโรงแรม หรือในสถานที่ที่ไม่คุ้นเคยได้อย่างหนึ่ง (แปลว่ายังมีคำอธิบายอื่นๆอีก)

มีคำอธิบายสั้นๆเรื่องนี้ว่า ชั่วเสี้ยววินาทีที่เราหลับผล็อยไปนั้นสมองจะผลิตคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (Alpha) อันทำให้คนหลับลึก หลับเป็นตาย ต่อเมื่อคลื่นอัลฟานั้นสะดุดลง กระบวนการหลับก็ย้อนกลับจากหลับลึกขึ้นมาหลับตื้นๆและหลับฝัน เมื่อฝันก็เห็นภาพคือภาพฝัน (สีขาวดำหรือสีวิจิตรก็ได้) แต่เป็นภาพที่ทรงภาพเสีย สีก็ไม่สวย ทั้งเกิดภาพที่ซ่อนในจิตไร้สำนึก (archetypal images) เช่น ภาพผี ปีศาจ หรือภาพประหลาดๆ ที่ปรารถนาปรากฏขึ้นด้วย

การศึกษาวิจัยล่าสุดระบุว่า การเกิดประสบการณ์ฮิพนาโกกิ๊ก เนื่องเพราะเกิดการเปลี่ยนแปลงในจิตสำนึกขึ้นโดยพลัน

จนคนต้องทุ่มเทพลังอย่างมากเพื่อควบคุมจิตใจให้อยู่ในภาวะสมดุลลงตัว

ที่มา : Psy-Q เชิงอรรถจิตวิทยา กิติกร มีทรัพย์ (ส.สีมา)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s