มาตรฐาน

ความหมายของคำว่า “มาตรฐาน”

มาตรฐาน (Standard)
หมายถึง เอกสารที่จัดทำขึ้นจากการเห็นพ้องต้องกัน และได้รับ ความเห็นชอบจากองค์กรอันเป็นที่ยอมรับกันทั่วไป เอกสารดังกล่าววางกฎระเบียบแนวทางปฏิบัติหรือลักษณะเฉพาะแห่งกิจกรรม หรือผลที่เกิดขึ้นของกิจกรรมนั้น ๆ เพื่อให้เป็นหลักเกณฑ์ใช้กันทั่วไปจนเป็นปกติวิสัย โดยมุ่งให้บรรลุถึงความสำเร็จสูงสุดตามข้อกำหนดที่วางไว้
หมายเหตุ : มาตรฐานควรตั้งอยู่บนผลที่แน่นอนทางวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และประสบการณ์ โดยมุ่งการส่งเสริมให้เกิดผลประโยชน์สูงสุดแก่ชุมชน

พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525 ได้ให้คำนิยามของ มาตรฐาน ว่า มาตรฐาน คือ สิ่งที่ถือเป็นหลักสำหรับเทียบกำหนด
พระราชบัญญัติมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม พ.ศ. 2511 ได้กำหนดคำว่า “มาตรฐาน” ไว้ว่า มาตรฐาน คือ ข้อกำหนดรายการอย่างใดอย่างหนึ่ง หรือหลายอย่างเกี่ยวกับ จำพวก แบบ รูปร่าง มิติ การทำ เครื่องประกอบ คุณภาพ ชั้น ส่วนประกอบ ความสามารถ ความทนทานและความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม

1. วิธีทำ วิธีออกแบบ วิธีเขียนรูป วิธีใช้ วัตถุที่จะนำมาทำผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม และความปลอดภัยอันเกี่ยวกับการทำผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม
2. จำพวก แบบ รูปร่าง มิติของหีบห่อ หรือสิ่งบรรจุชนิดอื่นรวมตลอดถึงการทำหีบห่อหรือสิ่งบรรจุชนิดอื่น วิธีการบรรจุ หุ้มห่อหรือผูกมัดและวัตถุที่ใช้ในการนั้นด้วย
3. วิธีทดลอง วิธีวิเคราะห์ วิธีเปรียบเทียบ วิธีตรวจ วิธีทดสอบและวิธีชั่ง ตวง วัด อันเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม
4. วิธีทดลอง วิธีวิเคราะห์ วิธีเปรียบเทียบ วิธีตรวจ วิธีทดสอบและวิธีชั่ง ตวง วัด อันเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม
5. คำเฉพาะ คำย่อ สัญลักษณ์ เครื่องหมาย สี เลขหมาย และหน่วยที่ใช้ในทางวิชาการอันเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม
6. ข้อกำหนดรายการอย่างอื่นอันเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม ตามที่รัฐมนตรีประกาศหรือตามพระราชกฤษฎีกา

ประเภทของมาตรฐาน
ประเภทของมาตรฐานอาจแบ่งได้ดังนี้
1. ด้านกายภาพ (physical) เป็นมาตาฐานที่กำหนดขึ้นเพื่อการควบคุมงาน เช่น ตารางเวลาทำงาน จำนวนจดหมายโต้ตอบแต่ละวัน
2. ด้านต้นทุน (cost)เป็นมาตาฐานควบคุมค่าใช้จ่ายไม่ให้มีสูงมาก ซึ่งจะมีผลกระทบต่อกำไรหรือรายได้
3. ด้านพื้นที่สำนักงาน(space)เป็นมาตรฐานการจักพื้นที่ใช้สอยในสำนักงานอย่างเหมาะสมสามารถใช้ประโยชน์ได้อย่างเต็มที่ ตลองจนมาตรฐานจัดสภาพแวดล้อมอื่นๆในสำนักงาน เช่นแสงสว่าง สี เสียง การรักษาความปลอดภัย เป็นต้น
4. ด้านอุปกรณ์เครื่องใช้สำนักงาน(Equipment) มีมาตรฐานเกี่ยวกับความต้องการใช้ของแต่ละส่วนงาน รวมทั้งลักษณะมาตรฐานของอุปกรณ์เครื่องใช้ต่างๆ ในสำนักงาน
5. ด้านเอกสาร (Record) เป็นมาตรฐานในการจัดระบบการบริหารเอกสาร เช่น การจัดเก็บเอกสาร การสืบค้น การนำไปใช้ และการทำลายเอกสาร เป็นต้น
มาตรฐานอาจเปลี่ยนแปลงได้ด้วยสาเหตุคือการปรับปรุงให้ดีขึ้น และเกิดการกำหนดมาตรฐานใหม่ร่วมกันจากการปรับปรุงเนื้อการเดิม โดยแนวคิดการกำหนดมาตรฐานเกิดจากการใช้ข้อมูลในอดีตและดุลยพินิจบวกกับประสบการณ์ของผู้บริหารนั้นเอง

ประโยชน์ของมาตรฐาน

การมาตรฐานอำนวยประโยชน์แก่บุคคลหลาย ๆ ฝ่ายทั้งผู้ผลิต ผู้บริโภค และต่อเศรษฐกิจ ของชาติโดยส่วนรวมด้วย กล่าวคือ
1. ประโยชน์ของการมาตรฐานต่อผู้ผลิต ได้แก่

1.1 ลดจำนวนวิธีหรือทางปฏิบัติ เพื่อให้ได้ผลอย่างเดียวกัน ให้เหลือเท่าที่จำเป็น โดยมีการเปลี่ยนแปลงสายการผลิตให้น้อยลง ลดเครื่องมือ เครื่องจักรและเวลาที่ใช้
1.2 ลดจำนวนแบบและขนาดให้เหลือน้อยลง ด้วยการใช้แบบและขนาดที่สับเปลี่ยน ทดแทนกันได้ ทำให้สามารถใช้เครื่องจักรช่วยในการผลิตได้มากขึ้น และสิ่งของที่ผลิตขึ้นมีความ สม่ำเสมอ ในสายการผลิตเดียวกัน สามารถผลิตสิ่งของอย่างเดียวกันติดต่อกันได้นานขึ้น เสียเวลาในการปรับตั้งเครื่องจักรเพื่อเปลี่ยนไปผลิตสิ่งของอย่างอื่นน้อยลง และประหยัดทั้งเครื่องมือในการปรับตั้ง และวัสดุที่ใช้ในการทดลองผลิต กับเปลี่ยนส่วนที่สึกหรอของเครื่องจักรได้ง่าย
1.3 ลดความยุ่งยากและค่าใช้จ่ายในการตรวจสอบ ควบคุมคุณภาพ ชดเชยอุบัติเหตุในการทำงานลดลง
1.4 ลดปริมาณวัสดุ ส่วนประกอบ อะไหล่ และสินค้าที่ต้องมีไว้สำหรับใช้และจำหน่าย
1.5 ก่อให้เกิดการเพิ่มผลผลิต ซึ่งนำไปสู่การลดต้นทุนการผลิต ราคา และเพิ่มปริมาณการขาย
2.1 ปลอดภัยในการใช้งาน และการบริโภค
2.2 สะดวก ประหยัดเงินและเวลาในการเลือกซื้อ-เลือกใช้ เพราะผลิตภัณฑ์มาตรฐาน สามารถสับเปลี่ยนทดแทนกันได้
2.3 ได้รับความเป็นธรรมในการซื้อผลิตภัณฑ์ เพราะผลิตภัณฑ์มาตรฐานจะมีคุณภาพสมราคา และสามารถเลือกซื้อได้ตามความต้องการ
2.4 สามารถซื้อหาสินค้าที่มีคุณภาพ และสมรรถนะในการทำงานได้อย่างเดียวกันในราคาต่ำลง
2.5 สับเปลี่ยนทดแทนชิ้นส่วนอุปกรณ์ที่ชำรุดหรือเสียได้ สะดวกและรวดเร็ว ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนใหม่หมดทั้งชุด
2.6 ซื้อหาส่วนประกอบและอะไหล่ที่ต้องการสับเปลี่ยนได้ง่าย

 2. ประโยชน์ของการมาตรฐานต่อผู้อุปโภคบริโภค
3. ประโยชน์ของการมาตรฐานต่อเศรษฐกิจโดยส่วนรวม
หรือประโยชน์ร่วมกัน ได้แก่

3.1 ทำให้เกิดความสะดวกในการติดต่อสื่อสาร เพราะมีความเข้าใจที่ตรงกัน
3.2 ประหยัดกำลังคน การใช้วัสดุและเวลา ลดค่าใช้จ่าย ในการจัดหา การส่งสินค้าออกสู่ตลาดการใช้บริการ ทำให้สามารถลดต้นทุนการผลิตและราคาจำหน่ายลงได้
3.3 การสร้างพื้นฐานในการเปรียบเทียบ ก่อให้เกิดความยุติธรรมในการซื้อขายและเป็นพื้นฐานการแข่งขันในเชิงการค้า
3.4 ประหยัดการใช้ทรัพยากรธรรมชาติของประเทศ เพราะสามารถใช้ทรัพยากรของประเทศให้เกิดประโยชน์สูงสุด
3.5 สร้างความนิยมเชื่อถือในสินค้าที่ผลิตขึ้น แก่ผู้ใช้ทั้งในประเทศและต่างประเทศ ขยายตลาดสินค้าอุตสาหกรรม อันเป็นการสร้างพื้นฐานที่มั่งคงให้แก่กิจการอุตสาหกรรมและพัฒนาการเศรษฐกิจของประเทศเครื่องหมายมาตรฐาน

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๓๐ วรรคสอง และมาตรา ๕๘ แห่งพระราชบัญญัติมาตรฐานผลิตภัณฑ์ อุตสาหกรรม พ.ศ. ๒๕๑๑ อันเป็นกฎหมายที่มีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการจำกัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคล ซึ่งมาตรา ๒๙ ประกอบกับมาตรา ๓๕ มาตรา ๔๘ และมาตรา ๕๐ ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยบัญญัติให้กระทำได้โดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรมออกกฎกระทรวงไว้ดังต่อไปนี้
       ข้อ ๑ ให้ยกเลิก

1. กฎกระทรวง ฉบับที่ ๑๔ (พ.ศ. ๒๕๔๒) ออกตามความในพระราชบัญญัติ มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม พ.ศ. ๒๕๑๑
2. กฎกระทรวง ฉบับที่ ๑๕ (พ.ศ. ๒๕๔๒) ออกตามความในพระราชบัญญัติ มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม พ.ศ. ๒๕๑๑

       ข้อ ๒ เครื่องหมายมาตรฐานสำหรับแสดงกับผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมตาม มาตรา ๑๖ มีลักษณะเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสทำมุมสี่สิบห้าองศากับพื้นระดับ และมีส่วนสัดตาม แบบ ก. ท้ายกฎกระทรวงนี้ โดยเครื่องหมายมาตรฐานจะมีขนาดเท่าใดหรือจะใช้สีใดก็ได้
ข้อ ๓
เครื่องหมายมาตรฐานสำหรับแสดงกับผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมตาม มาตรา ๒๐ และมาตรา ๒๑ มีลักษณะเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสทำมุมสี่สิบห้าองศากับพื้นระดับอยู่ในกรอบรูปวงกลม และมีส่วนสัดตาม แบบ ข. ท้ายกฎกระทรวงนี้โดยเครื่องหมายมาตรฐานจะมีขนาดเท่าใดหรือจะใช้สีใดก็ได้
       ข้อ ๔ บรรดาเครื่องหมายมาตรฐานที่แสดงกับผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมก่อนวันที่กฎกระทรวงนี้ใช้บังคับให้ใช้ได้ต่อไป
       ข้อ ๕ กฎกระทรวงนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดหนึ่งร้อยแปดสิบวันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

เครื่องหมายมาตรฐาน สำหรับแสดงกับผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม

สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม ได้ออกใบอนุญาตให้แสดงเครื่องหมายกับผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพตามมาตรฐานประเภทต่าง ๆ รวม 5 เครื่องหมาย ซึ่งแต่ละเครื่องหมายมีความหมายแตกต่างกัน คือ

1. เครื่องหมายมาตรฐานทั่วไปสำหรับแสดงกับผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมที่เป็นมาตรฐานไม่บังคับ

เป็นเครื่องหมายที่แสดงบนผลิตภัณฑ์ที่ผ่านการตรวจสอบและรับรองว่ามีคุณภาพ มีประสิทธิภาพ และปลอดภัย ตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม ผู้ผลิตสามารถยื่นขอใบอนุญาตแสดงเครื่องหมายมาตรฐานได้ด้วยความสมัครใจ

2. เครื่องหมายมาตรฐานบังคับสำหรับแสดงกับผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมที่เป็นมาตรฐานบังคับ

 

เป็นเครื่องหมายที่แสดงบนผลิตภัณฑ์ที่มีกฎหมายกำหนดให้ผลิตภัณฑ์ต้องเป็นไปตามมาตรฐาน เพื่อคุ้มครองความปลอดภัยให้แก่ผู้บริโภคและป้องกันความเสียหายที่จะเกิดขึ้นแก่เศรษฐกิจของประเทศโดยกฎหมายบังคับให้ผูผลิต ผูนำเข้า และผู้จำหน่ายจะต้องผลิต นำเข้าและจำหน่ายเฉพาะผลิตภัณฑ์ที่เป็นไปตามมาตรฐานเท่านั้น และจะต้องมีเครื่องหมายมาตรฐานบังคับบนผลิตภัณฑ์ทุกหน่วย

3. เครื่องหมายเฉพาะด้านความปลอดภัยสำหรับแสดงกับผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมที่เป็นมาตรฐานบังคับและมาตรฐานไม่บังคับ

เป็นเครื่องหมายที่แสดงบนผลิตภัณฑ์ที่มีความปลอดภัยในการใช้งาน ตามมาตรฐานเฉพาะด้านความปลอดภัยที่สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมได้กำหนดไว้ เพื่อคุ้มครองความปลอดภัยของผู้บริโภค เครื่องหมายนี้เป็นทั้งมาตรฐานบังคับและมาตรฐานไม่บังคับ กรณีที่เป็นมาตรฐานบังคับ กฎหมายบังคับให้ผู้ผลิต ผู้นำเข้า และผู้จำหน่ายจะต้องผลิต นำเข้า และจำหน่ายเฉพาะผลิตภัณฑ์ที่เป็นไปตามมาตรฐานเท่านั้น และจะต้องมีเครื่องหมายมตารฐานบังคับบนผลิตภัณฑ์ทุกหน่วย กรณีที่เป้นมาตรฐานทั่วไปผู้ผลิตสามารถยื่นขอใบอนุญาตแสดงเครื่องหมายมาตรฐานได้ด้วยความสมัครใจ

4. เครื่องหมายมาตรฐานเฉพาะด้านสิ่งแวดล้อมสำหรับแสดงกับผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมที่เป็นมาตรฐานบังคับและมาตรฐานไม่บังคับ

เป็นเครื่องหมายที่แสดงบนผลิตภัณฑ์ที่มีคุณสมบัติในการช่วยการรักษาสภาพแวดล้อมตามมาตรฐานเฉพาะด้านสิ่งแวดล้อมของสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม ซึ่งเป็นการรับรองว่าผลิตภัณฑ์นั้นมีคุณสมบัติในการรักษาสิ่งแวดล้อม เครื่องหมายนี้เป็นทั้งมาตรฐานบังคับและมาตรฐานไม่บังคับ กรณีที่เป็นมาตรฐานบังคับ กฎหมายบังคับให้ผู้ผลิต ผู้นำเข้า และผู้จำหน่ายจะต้องผลิต นำเข้า และจำหน่ายเฉพาะผลิตภัณฑ์ที่เป็นไปตามมาตรฐานเท่านั้น และจะต้องมีเครื่องหมายมาตรฐานบังคับบนผลิตภัณฑ์ทุกหน่วย กรณีที่เป็นมาตรฐานทั่วไป ผู้ผลิตสามารถื่นขอใบแสดงเครื่องหมายมาตรฐานได้ด้วยความสมัครใจ

5. เครื่องหมายมาตรฐานเฉพาะด้านความเข้ากันได้ทางแม่เหล็กไฟฟ้า

สำหรับแสดงกับผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมที่เป็นมาตรฐานบังคับและมาตรฐานไม่บังคับ เป็นเครื่องหมายที่แสดงบนผลิตภัณฑ์ที่มีคุณสมบัติของความเข้ากันได้ทางแม่เหล็กไฟฟ้า ซึ่งสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมได้กำหนดไว้และให้การรับรองคุณภาพผลิตภัณฑ์เฉพาะด้านความเข้ากันได้ทางแม่เหล็กไฟฟ้าดังกล่าว เครื่องหมายนี้เป็นทั้งมาตรฐานบังคับและมตารฐานไม่บังคับ กรณีที่เป็นมาตรฐานบังคับ กฎหมายบังคับให้ผู้ผลิต ผู้นำเข้า และผู้จำหน่ายจะต้องผลิต นำเข้า และจำหน่ายเฉพาะผลิตภัณฑ์ที่เป็นไปตามมาตรฐานเท่านั้น และจะต้องมีเครื่องหมายมาตรฐานบังคับบนผลิตภัณฑ์ทุกหน่วย กรณีที่เป็นมาตรฐานทั่วไป ผู้ผลิตสามารถยื่นขอใบอนุญาตแสดงเคร่องหมายมาตรฐานได้ด้วยความสมัครใจ

ผลิตภัณฑ์ที่แสดงเครื่องหมายมาตรฐาน

เป็นผลิตภัณฑ์ที่สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมได้ตรวจสอบแล้วว่ามีคุณภาพเป็นไปตามมาตรฐานและได้อนุญาตให้ ผู้ผลิตแสดงเครื่องหมายมาตรฐานได้

เครื่องหมายมาตรฐาน

ผู้ผลิตที่ต้องการแสดงเครื่องหมายมาตรฐานที่ผลิตภัณฑ์จะต้องยื่นคำขอรับใบอนุญาต เมื่อสำนักงานฯ ตรวจสอบโรงงาน และผลิตภัณฑ์แล้วว่าสามารถทำได้ตามมาตรฐานอย่างสม่ำเสมอ ก็จะอนุญาตให้แสดงเครื่องหมายมาตรฐานที่ผลิตภัณฑ์

ประโยชน์ของเครื่องหมายมาตรฐาน

ผลิตภัณฑ์ที่แสดงเครื่องหมายมาตรฐานแสดงว่าเป็นผลิตภัณฑ์

1. มีคุณภาพตรงตามมาตรฐาน

2. ปลอดภัย

3. ราคาเหมาะสมกับคุณภาพ

4. ผู้ซื้อได้รับความเป็นธรรม

5. ประหยัด

 

About these ads

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s